Gore-Tex Nedir?

[özlem]

Gore-Tex nedir? 
Gore-Tex, santimetrekaresinde 1,4 milyar adet gözenek içeren çok ince bir kumaştır. Bu delikler o kadar ufaktır ki sıvı haldeki su zerreciği geçemez ama buhar molekülü rahatlıkla geçebilir. Gore-Tex malzemenin çalışma mantığı işte bu kadar basittir.

Gore-Tex malzeme, nylon veya polyester gibi yüksek performanslı sentetik kumaşlar üzerine lamine edilerek (ısıl işlemle yapıştırma) su ve rüzgar geçirmez fakat bunun yanında nefes alabilir giysiler, eldivenler, şapkalar ve ayakkabılar üretilir. Gore-Tex kumaşlar suyu, karı, ve rüzgarı dışarıda tutarken içeride biriken su buharını dış ortama atarlar. Sonuç mu? Macera sizi ne koşullara sürüklerse sürüklesin daha kuru, daha sıcak ve daha konforlu kalacaksınız.

“Su geçirmez” malzeme tam olarak ne demektir?
Tüm dış katman için kullanılan kuşamlar belli bir derece basınca kadar suya dirençlidir. Suya karşı dayanıklı ve su kaydırma özelliğine sahip malzemeler karlı ve ıslak koşullarda belli bir yere kadar sizi korurlar ve nefes alma değerleri de kısıtlı olabilir. Bu malzemeler zorlu şartlara uzun süre dayanamazlar. Bir kumaşın tamamen “su geçirmez” olarak adlandırılabilmesi için uzun süre etkili olabilecek zorlu şartlar altında hiçbir şekilde su geçirmemeli ve nefes almaya devam etmelidir.

Bir kumaş su basıncına kadar ne kadar karşı koyabilirse o kadar su geçirmez anlamına gelir. Yani 3,1 PSI su basıncına dayanabilen bir kumaş 3 PSI basınca dayanıklı kumaştan daha fazla suya karşı dayanıklıdır.

Gore-Tex kumaşlar 65 PSI su basıncına dayanabilirler. Bunu daha açık bir örnekle anlatalım: 85 kiloluk bir kişi oturduğunda pantalonda oluşan basınç yaklaşık 3 PSI olur, diz çöktüğünde ise diz bölgesindeki basıç değeri 16 PSI değerine kadar yükselebilir. Gore-Tex malzemenin sahip olduğu bu yüksek basınç değeri sizi şartlar ne olursa olsun kuru tutmaya yeterli olacaktır.

”Nefes alma” nedir? Niye bu kadar önemlidir.
Eğer dış katman giysiniz yeterince nefes almıyorsa, suya karşı ne kadar dayanıklı olursa olsun ıslanırsınız! Sıcak ve yağışlı bir havada ya da yoğun hareket halindeyken oluşacak su buharı dış ortama atılamazsa kumaş suya karşı ne kadar dayanıklı olursa olsun siz kendi terinizle içeriden ıslanırsınız. Islak koşullarda kuru kalmak için su geçirmezlik özelliğinin yanında mutlaka iyi “nefes alabilir” bir giysi almak gerekir.

Bazı dış katman giysiler nefes almayı havalandırma panelleri ve delikleri ile sağlamaya çalışırlar. Bu yöntem bazı zmanlar etkili olsa da çoğu zaman yeterli olmayabilir ve bu deliklerden içeriye su girebilir. Gore-Tex kumaşlar teri kumaşın üzerinden dış ortama atarlar, dolayısıyla ayrıca bir delik ya da panele ihtiyaç duymazlar.

Gore-Tex malzemeler neden bu kadar pahalı?
Sadece dünyadaki en iyi malzeme üreticileri Gore-Tex üretme lisansına sahiptir. Bu üreticiler mümkün olan en iyi malzemeleri, makinaları ve işçiliği kullanırlar. Dünyadaki en hassas kalite kontrollerden birine sahip olan Gore firması her ürünün üretiminden önce prototiplerini defalarca zorlu testlere sokar. Kumaşlardaki tüm dikişler Gore tarafından üretilen Gore-Seam bant ile suya karşı yalıtılmıştır. Bütün bu testlerden ve kontrollerden geçtikten sonra bir giysi Gore-Tex’in su geçirmezdir etiketini alabilir

[enigma]

Güzel bilgilendirme ellerine sağlık

[Jeep34]

Bildiğim ama tekrar tedaylı ve severek okuduğum bir yazı oldu....Teşekkürler..ellerinize sağlık..

[metinagca]

teşekkurler, ben de motorsiklet montunda tercih ediyorum gora teks li ürünleri, şikayetim olmadı şimdiye kadar

[Templar]

Çok ilgisiz ama Elixir firması Gore ile ortak geliştirdiği proje sonunda Gore kaplı gitar telleri üretiyor. Parmak teri ile paslanmadığı için 2 kat daha uzun süre ses özelliğini koruyor bu teller.

[Ohzman]

[ Dosya eki yok yada hatalı ]
[ Dosya eki yok yada hatalı ]

Gore-Tex ile ilgili 2 detay.

Biraz teknik konuşmak gerekirse günümüzde kullandığımız goretex'ler Poliüretan ( PU ) bir dış katmana sahip.PU kullanımını nedeni PTFE'nin dış etkenler ve vücut yağları ile tepkimeye girip çözünmesi ve gore-tex'in su geçirmeye başlaması. PU çok kararlı bir kimyasal ve bu yüzden koruyucu özelliği çok yüksek ancak nefesalabilirliği çok düşük. Bu da PTFE'nin ( Politetrafloroetilen ) nefes alabilirliğini sınırlıyor. Gore-tex'in iddaa ettiği gibi terimiz gaz halinde dışarı çıkmıyor. Aksine dış PU katmanına geldiği zaman önce sıvı hale geliyor. NEdeni de PU sadece solid state diffusion'a izin veriyor.

 Solid State Diffusion biraz karışık bir olay ama şöyle diyebilirim. PU'ya çarpan sıvı molekülü ( sıvı-gaz farketmez)  moleküler seviyede membran'ın içine işler. Bu emilimin sebebi PU'nun hydrophilic yani su emen bir yapıda olması. Daha sonrasında ise işin içine solid state difüzyon giriyor ve su moleküler seviyede  PTFE'ye ulaşıyor ve sonra dış katmana taşınıp dışarı atılıyor. Bu tarz bir PU'ya hydrophilic monolithic membrane diyoruz. PU burada katı halde tabii ki. Solid State buradan geliyor. Neden o zaman tek PU kullanılmıyor da PTFE'de kullanılıyor çünkü PU tek başına normalde çok düşük nefes alabilirliğe sahip. İNce bir PU koruyucu katman ile kaplanmış PTFE çok daha iyi sonuç veriyor.

 Gördüğünüz Gore-Tex XCR, Pro Shell tarzı gelişmeler hep bu 2 polimerin daha iyi bir kombinasyon ile sunulması. Pro shell mesala PU ile PTFE'yi dokuma ( woven ) şekilde işlerken. Eski gore-tex'ler örme ( knitted ) şekildeydi. Woven Çok daha yüksek nefes alabilirlik değerleri sağladı.

 Sonuçta bu nedenle gore-tex siz ıslanmadan terinizi dışarı atmıyor. Bunu en iyi çok kuru havalarda farkedersiniz çünkü Gore-Tex'in bu yukarıda bahsettiğim çalışma yapısı kuru havalarda PU'nun emme özelliğini negatif etkilediği için difüzyon neredeyse hiç gerçekleşmiyor. Tablolardan da görebilirsiniz.

 
 PTFE, DuPond firması tarafından icat edilen malzeme. Teflon olarak dah iyi biliyoruz. Gore-Tex PTFE'nin termo-mekanik olarak değiştirilmişi ( expanded-genişletilmiş ). Tek başında PTFE'yi kullanmayı başaramadılar. İşte burda devreye süper bir membran giriyor

 eVENT. Expanded PTFE'nin TEK BAŞINA kullanıldığı ve PU'ya ihtiyaç duymayan ama vucüt yağları ve kirlilik ile de çözünüp bozulmayan membran. Aynı şekilde su geçirmez/nefes alabilir. Nemden etkilenmez ve PU yokluğu sayesinde Solid State Diffusion ihtiyacı yoktur.

 Sonuç ; Vücuttan çıkan gaz halindeki su molekülü eVENT'te faz DEĞİŞTİRMEDEN geçer. Arada hiçbir değişiklik olmaz. Su geçirmez eVENT membranın nefes alabilirliği Gore-Tex WINDSTOPPER yani sadece rüzgarı kesen membranı ile yarışmaktadır. Tek eksisi çok az kullanılan ve sıkıştırıldığında daha fazla alan kaplayan bir membran olması.

 Goretex,Sympatex,Precip, tarzı  PU kullanan tekstil ürünleri alırken dikkat edin.


 Türkiye'de eVENT bulabileceğiniz ana firma VAUDE.

Sorularınız varsa alabilirim çünkü tamamen bireysel yaptığım bir araştırma sonucunu size yönledirdim şu an.

Alp Sanalan

[balum]

Alp bey çok güzel açıklayıcı yazı olmuş... Soru sormak için sanırım biraz daha bilgi sahibi olmak, okumak araştırmak gerekir gibi...
Ama ben direk şu şundan iyidir diye düz mantık kurmaya meyilliyim galiba eVEnt aklımı çeldi

[babacan06]

tşkler çok bilgilendirici bi yazı elinize sağlık

[yazargezeryolçizer]

Anlatım için çok teşekkürler.
detaylı bir bilgilendirme olmuş.

[Ohzman]

Olay tamamen kütle transferi aslında. Yukarıda verdiğim tablolar %30-%70 nem arası tablolar gördüğünüz gibi.

Peki Gore-tex veya eVENT'in çalışamadığı durumlar yok mu?

Benim Eğitmenimden öğrendiğim diğer bilgiler konusunda da onayladığım şekilde eğer dışarıdaki nem içerdekinden (yani vücut-ceket) arasındakiden fazla olursa PU  katmanı çok yavaş işler ( hatta ters yönde).Katı hal Difüzyonu bir kütle transferi yöntemidir ve basit bir şekilde baktığınızda  oluşması için malzemenin iki yanındaki yoğunluğun farklı olması gereklidir. Bunu da bizim sistemimizde oluşturan da aradaki nem farkıdır.Örnek olarak eğer dışardaki nem %90 ise ve montun içinde %95 ise sadece %5 lik bir fark olacaktır ve bu fark ile difüzyon devam edecektir. Fark ne kadar küçükse sistemin işlevi o kadar yavaşlar. %5lik bir fark bizim kuru kalmamız için şimdiden yetersiz bunu belirteyim.

Daha detay vermek gerekirse;
 Normal sistemde içerden dışarıya doğru çıkan su molekülü montun en dış yüzeyine ulaştığında buharlaşır ve mont bu şekilde bizi nispeten kuru tutmaya devam eder. Ancak dışarıdaki nem çok fazla ise molekül dışarıya ulaştığında buharlaşmaz ve orada toplanmaya başlar. Bu difüzyonu daha da yavaşlatır çünkü gözenekler de artık tıkanmıştır.Su kaydırıcı spreylerin-silikonların önemi buradaki örnekten daha iyi anlayabilirsiniz.

 Burada çok daha ciddi bir sorun baş gösterebilir;
  Hava yeterince soğuksa montun üzerinde sıvılaşan bu su tanecikleri DONAR.

Artık elinizde belki de 450 euro'luk taş gibi sağlam bir yağmurluk durmaktadır. Hiçbir işe yaramayan.Giydiğiniz mont katırdamaya başlar. Bir daha çalışması için artık bir şekilde bu donu çözmeniz gerekecek.

 Bunun örnekleri çok yüksek nem değerlerine ulaşılabildiği için Uludağ'da yaşanmıştır. Ben de bizzat Fransa'da yaşadım.

Arkadaşlar bu olaylar çok eğlenceli bence, araştırdıkça çok güzel detaylar elde ediyorsunuz.