Sukuşu
Moderatör
- Mesajlar
- 536
- Tepkime Puanı
- 4
<div class="bbWrapper">Şiddetli akıntılar, öfkeli fırtınalar, tehditkar köpekbalıkları! <br />
Dalış eğitmeniniz size bunlardan hiç<br />
bahsetmemişti, değil mi? Bu yazımızda kabusa dönen bu dalışlardan <br />
evinize sağ sağlim nasıl<br />
dönebileceğinizi anlatacağız...<br />
Doğal olarak, kazaların hep başka dalıcıların başına geleceğini <br />
düşünürüz. İstatistiki olarak bu<br />
kazaların çoğunluğu dalış kurallarını aptalca çiğneyen kişilerin <br />
başına gelir. Ancak, en tecrübeli ve<br />
sorumluluk sahibi dalıcı bile zaman zaman kötü anlar yaşayabilir. Ne <br />
kadar mı kötü? Birazdan<br />
okuyacağınız 10 durumdan birine rastladığınızı düşünürseniz, <br />
şimdiden dua etmeye başlayacaksınız!<br />
İlk olarak, bu gibi durumlardan sağ sağlim kurtulabilmek için <br />
sükunetimizi korumayı ve paniğe<br />
kapılmamayı sağlamalıyız. Başka? Okumaya devam edin...<br />
#1 KÖTÜ HAVADA YÜZEYDE YALNIZ KALDINIZ<br />
Yüzeye vardınız ve feci bir fırtına var. 5 m.lik dalgalar üzerinize <br />
geliyor ve dalış teknesi ya batmış ya<br />
da kaçmış! (vay adiler!) Abartılı gelebilir ama olabili(yo)r...<br />
N’apcaz şimdi?<br />
1. BC’nizi şişirin. Isınızı korumak ve hipotermiyi yavaşlatmak için <br />
enerjinizi boşa harcamamanız<br />
gerekir. Batmamak için harcadığınız efor, ısı kaybını %35’e kadar <br />
hızlandırabilir.<br />
2. H.E.L.P pozisyonuna (Heat Escape Lessening Posture – Isı Kaybı <br />
Azaltma Duruşu) geçin:<br />
Dizlerinizi karnınıza doğru çekin ve kollarınızı çevresine sarın. Bu <br />
duruş ısı kaybını %50<br />
oranında azaltıp yavaşlatacaktır. Açık denizde hayatta kalma süreniz <br />
deniz suyu sıcaklığı,<br />
vücut ölçüleriniz ve tam (uzun kollu, uzun bacaklı) bir dalış <br />
elbisesi giymenize bağlıdır. (ç.n.:<br />
Elbisenizin yarı kuru ya da tam kuru olması bu süreyi daha da <br />
artıracaktır.) 26-27°C’de bu<br />
süre neredeyse sınırsızken 10-12°C’de sadece 1-2 saatiniz var <br />
demektir.<br />
3. Yardım için işaret verin. Gün ışığında herhangi parlak bir cisim –<br />
maske ya da saat camı –<br />
elinizdeki en iyi işaret aletidir. Güneş ışığını yansıtarak ufku <br />
tarayın. Bu sayede sizi arayan<br />
tekne ya da hava araçlarına yerinizi belli edebilirsiniz. (Umalım ki <br />
biri kaybolduğunuzu<br />
farketmiş ve rapor etmiş olsun) Böyle bir işaret 40 km. uzaktan <br />
görülebilir.<br />
4. Kurtarma olmayacak gibiyse kıyıya doğru yüzmeye çalışın. Kayalık <br />
bir sahil ise çıkmadan<br />
tüpünüzü bırakın. Aksi taktirde dalgalar tüple birlikte sizi <br />
kayalara çarpmasın.<br />
#2 HAVANIZ BİTTİ VE YEDEK HAVA KAYNAĞINIZ YOK<br />
Hayatınızdaki en derin dalışı yapıyorsunuz ve sportif dalış <br />
limitlerini zorlayarak 40m.lerdesiniz.<br />
Regülatörünüzden çektiğiniz son nefesiniz ve yedek hava kaynağınız <br />
kayıp. Buddy’niz de! Acil çıkış<br />
yapmanız lazım ama bu da ciddi bir derinlik.<br />
N’apcaz şimdi?<br />
1. Üzerinizde taşıdığınız ağırlık yapacak ve sizi dipe çekebilecek <br />
herşeyi bırakın. Ağırlık kemeri,<br />
fener, vs. Herşeyi. Bir tek SCUBA’nız kalsın. Elde taşıdığınız <br />
şeyleri de bırakın. Maalesef<br />
bunlara o çok sevdiğiniz pahalı kameranız da dahil! Emin olun bu <br />
durumu kaydetmek<br />
istemeyeceksinizdir.<br />
2. Yüzeye doğru yüzmeye başlayın. Olabildiğince, dayanabildiğinizce <br />
yavaş.<br />
3. Yükselme esnasında ağzınızdan hava vererek ciğerlerinizde <br />
genleşen havayı serbest bırakın.<br />
Yükseldikçe basınç azaldığından tüpünüzden bir ya da iki nefes daha <br />
çekebilirsiniz.<br />
4. Yüzeye vardığınızda BC’nizi nefesinizi kullanarak şişirin<br />
5. Uluslar arası olarak bilinen tehlike işaretini verin: elinizi <br />
başınızın üzerinde sallayın.<br />
6. Sudan çıkar çıkmaz dekompresyon hastalığı belirtilerini izleyin. <br />
Unutmayın ki bu belirtiler 6<br />
saati geçtikten sonra bile ortaya çıkabilir. En küçük belirtide <br />
bile, (ç.n.:hatta herhangi bir<br />
belirtiyi beklemeksizin) tıbbi bir kontrolden geçmeyi ihmal etmeyin.<br />
#3 DALIŞ ESNASINDA DALIŞ BİLGİSAYARINIZ BOZULDU<br />
Hadi işleri biraz daha zorlaştıralım ve sadece bilgisayar değil <br />
kolunuzdaki her türlü ölçüm cihazı<br />
arızalansın. (Mesela, manyetik bir alana düştük!) Hangi derinlikte, <br />
ne kadar zamandır bulunduğunuzu<br />
ve ne kadar havanız kaldığını bilmiyorsunuz. Güvenlik dekosunu bile <br />
planlayamıyorsunuz.<br />
N’apcaz şimdi?<br />
1. Hemen durun ve zihninizi toparlayın. Derinliğinizi sık sık <br />
kontrol ediyordunuz. Hatta dalış<br />
anında gördüğünüz şeyler hakkında notlar almış olabilirsiniz. Kabaca <br />
ne kadar derinlikte<br />
olduğunuzu tahmin edebilirsiniz. Eğer tabanda ya da tabana <br />
yakındaysanız maksimum<br />
derinliğinizi de biliyorsunuzdur.<br />
2. Buddy’nizi bulun ve işaretlerle sorununuz olduğunu ve çıkışa <br />
geçmeniz gerektiğini anlatın.<br />
3. Kontrollü ve yavaş bir çıkış yapın. (ç.n.:Eğer referans alacak <br />
hiçbir şey yok ise ağzınızdan<br />
çıkan en küçük kabarcıktan daha yavaş bir yükselme olmalı) Eğer hava <br />
rezervinizi kontrol<br />
ediyor idiyseniz ne kadar havanız kaldığını tahmin edebilirsiniz. <br />
Genelde acil çıkış yapmayı<br />
gerektirecek bir durumla karşılaşmazsınız.<br />
4. 3 m.de olabildiğince uzun bir güvenlik dekosu yapın. Özellikle de <br />
sportif dalış limitlerine<br />
yaklaştıysanız.<br />
#4 DALIŞ EŞİNİZ PANİKLEDİ. SİZE SALDIRIYOR<br />
Panikleyen, hipervantilasyon yapan, regülatörlerini atan ve sonra da <br />
tüpünün yarısı doluyken boğulan<br />
dalgıçlarla ilgili hikayeler dinlemişsinizdir. Bugün bu kişinin <br />
sizin buddy’niz olduğunu varsayalım.<br />
Panik psikolojisi hakkında beklenmedik bir tecrübe yaşayacaksınız. <br />
Unutmayın ki böyle durumlar<br />
malzeme arızalarından daha sık meydana gelir ve daha tehlikelidir.<br />
N’apcaz şimdi?<br />
1. Buddy’niz bir sorun yaşıyorsa ona yavaş ve dikkatli yaklaşın. <br />
İşaretleşerek durumunu<br />
anlamaya çalışın. Düzgün bir şekilde havasının bittiğini mi işaret <br />
ediyor, yoksa anlamsız ve<br />
tehlikeli hareketler mi yapıyor?<br />
2. Çaresiz kalan buddy’nizin mapsınızı ağzınızdan çekerek ikinizi de <br />
tehlikeye atmasına izin<br />
vermeyin. Havası bitmişse octopus’unuzu çıkarın ve ona doğru uzatın. <br />
Buddy’nizin<br />
BC’sinden tutun. Bu sayede onu kendinizden güvenli bir mesafede <br />
tutabilir, aynı zamanda<br />
kaçıp gitmesine de engel olabilirsiniz.<br />
3. Dalış eşinizin hala panikte değil ise soluma ritmini <br />
düzenlemesini bekleyin. Aksi taktirde<br />
sonraki adıma geçin.<br />
4. Kontrollü bir acil çıkış yapın. Eğer octopus’unuz yoksa ve <br />
buddy’niz çimlenme yapamayacak<br />
kadar paniklemişse, yukarı fırlamak için elinden gelen herşeyi <br />
yapacaktır. Onu bırakmayın,<br />
yavaşlatın ve nefesini tutmaması için elinizden geleni yapın.<br />
5. Yüzeyde ikinizin de BC’sini şişirin ve sizi almaları için işaret <br />
edin.<br />
#5 KUVVETLİ BİR AKINTIYLA BAŞA ÇIKMA<br />
Herhangi bir sebeple, British Columbia’daki Slingsby Kanalında dalış <br />
yapıyorsunuz. Dünyada bilinen<br />
en kuvvetli akıntılardan birine kaçınılmaz şekilde yakalandınız. 16 <br />
knot’luk akıntıyla denizde<br />
sürükleniyorsunuz. Ya da kuvvetli bir gelgit akıntısı sizi sahilden <br />
denize doğru çekiyor.<br />
N’apcaz şimdi?<br />
Gelgit Akıntısı<br />
1. Akıntıyla mücadele etmeyin. Bu kazalarda çoğunlukla ölüm, <br />
akıntıya karşı yüzmeye çalışarak<br />
tükenen vakalarda görülür.<br />
2. Kıyıya paralel ve akıntıya dik olarak yüzün. Öyle bir akıntıya <br />
yakalandığınızda kıyıda 1 km.<br />
yürümek denizde 1 km. yüzmekten daha iyidir. Zaten genellikle gelgit <br />
akıntıları 30-40 m.den<br />
daha dardır ve oluşumuna sebep olan kum tepelerine yaklaşınca bir <br />
anda gücünü kaybeder.<br />
Akıntı<br />
1. Yine, akıntıyla mücadele etmeyin. Hafif, 3-4 knot’lık bir <br />
akıntıda bile yenilgi kaçınılmazdır.<br />
Onun yerine yavaşça yüzeye çıkın. Basit değil mi?<br />
2. Yüzeyde BC’nizi şişirin ve sizi toplamaları için işaret verin. <br />
Elinizin dimdik yukarda ve<br />
yumruğunuzun sıkılı olması iyi olduğunuz ama alınmanız gerektiği <br />
anlamına gelir. Eğer<br />
tekneden görülmediyseniz bir işaret cihazı kullanmanızda fayda var. <br />
(düdük, vs.)<br />
#6 GECE DALIŞINDA IŞIK KAYNAĞINIZ BOZULDU, BUDDY’NİZİ VE YOLUNUZU<br />
KAYBETTİNİZ<br />
Gece dalışında yedek bir ışık kaynağınız olmadan ne işiniz var <br />
bilemiyoruz ama bir anda karanlığa<br />
gömüldünüz, buddy’nizi kaybettiniz ve nerenin yukarısı nerenin <br />
aşağısı olduğunu dahi bilmiyorsunuz.<br />
N’apcaz şimdi?<br />
1. Oryantasyonunuzu sağlayın. Mapsınızın egzozundan gelen <br />
kabarcıkları hissedin ve yukarıyı<br />
tayin edin. Derinlik ve yerinizi korumaya çalışın. Kulaklarınıza <br />
dikkat edin. Bu size derine mi<br />
sığa doğru mu hareket ettiğinizi söyleyecektir.<br />
2. Etrafınızda 360°lik bir dönüş yapın ve buddy’nizin ışığını <br />
görmeye çalışın. Bunu yaparken<br />
acele etmeyin. Çünkü o anda buddy’niz fenerini başka bir yöne <br />
tutuyorsa ışık hüzmesini<br />
göremeyebilirsiniz.<br />
3. Tüpünüze 4 kez vurun. Çıkan ses buddy’nizin dikkatini çekecektir. <br />
Regülatörünüzün içine de<br />
bağırabilirsiniz. Insanlar görmeseler bile isimlerini duyunca tepki <br />
gösterebilirler. Gördüğünüz<br />
gibi süperego işimize yarayabiliyor.<br />
4. Buddy’nizi görürseniz ona YAVAŞÇA yaklaşın. Bir düşünün; gece <br />
dalışının o simsiyah<br />
karanlığında bilinmeyen sessiz bir yaratık kolunuza yapışıyor. Ne <br />
hissederdiniz?<br />
5. Buddy’nizi 1 dk. İçinde tespit edemediyseniz yavaşça yüzeye çıkın <br />
ve orada bekleyin. Sizi<br />
göremeyince o da yüzeye gelecektir. Bu ikinizin de karanlıkta <br />
kaybolmasından daha iyidir.<br />
#7 BACAĞINIZIN BİRİNİ KÖPEKBALIĞINA KAPTIRDINIZ<br />
Bir aslanın saldırısına uğramanız istatistiki olarak bir köpekbalığı <br />
saldırısına uğramanızdan daha<br />
yüksek bir olasıdır. (suyun altında değil tabi!..) 2003 yılında <br />
köpekbalığı saldırıları tüm zamanların en<br />
düşük seviyesine ulaşarak 55’te kalmış ve bunlardan sadece 4’ü <br />
ölümle sonuçlanmıştır. Ama diyelim<br />
ki inanılmaz bir lezzetiniz var ve 30 m.de bir parçanızı <br />
kaptırdınız. Damarlardan kan fışkırıyor.<br />
N’apcaz şimdi?<br />
1. Artık köpekbalığını unutun. Saldırıların büyük çoğunluğu sadece <br />
tek ısırık ya da vur-kaç<br />
şeklinde olur. İnsan etinin kötü tadı neopranla karışınca en aç <br />
köpekbalıklarını bile kaçırır.<br />
Tek sorun, akan kanınızın başka köpekbalıklarını da tahrik etmesidir.<br />
2. Hemen acil çıkış yapın. (Bknz: #2 HAVANIZ BİTTİ VE YEDEK HAVA <br />
KAYNAĞINIZ<br />
YOK)<br />
3. Kan kaybını önleyin. En ağır yaralanmada bile ölümcül bir durum <br />
olmayabilir. Çünkü oluşan<br />
şokla kaslar yaralanma bölgesinde kasılarak damarları sıkar. Tekneye <br />
çıkar çıkmaz hemen<br />
kanı durduracak şekilde yaraya basınç uygulayın. Temiz bir bez ya da <br />
bandaj kullanarak<br />
yaraya kuvvetle bastırın. Kan durmaz ise son çare olarak turnike <br />
yapın. Bulabildiğiniz<br />
herhangi bir ip ya da kayışı kullanabilirsiniz.<br />
4. Eğer kopan parçanızı bulabildiyseniz onu serin tutun. Ancak <br />
doğrudan buza koymayın. Bu<br />
dokulara zarar verecektir. Bunun yerine organı naylon bir poşete <br />
koyarak buza yatırabilirsiniz.<br />
Bu sayede parçayı 18 saate kadar koruyacaktır. Bu süre bir doktor <br />
bulmanıza yeterli olur.<br />
5. Hemen tıbbi yardım alın.<br />
#8 DÜŞEY AKINTIYA YAKALANDINIZ<br />
Bir duvar dalışında bir anda sizi dibe doğru çeken düşey bir <br />
akıntıya kapıldınız. Üstelik de hızınız<br />
artıyor.<br />
N’apcaz şimdi?<br />
1. Eğer duvara ya da büyük bir batığa çok yakınsanız hemen <br />
uzaklaşmaya çalışın. Düşey<br />
akıntılar çoğunlukla yatay akıntıların bir gövdeye çarparak yön <br />
değiştirmesiyle meydana gelir.<br />
Birkaç palet vuruşuyla sakin sulara ulaşabilirsiniz.<br />
2. Eğer bu şekilde kurtulamazsanız BC’nizi yavaşça şişirerek düşüşe <br />
karşı koymaya çalışın. Ama<br />
boşaltma butonunu elinizden bırakmayın ki, akıntıdan kurtulur <br />
kurtulmaz yüzeye fırlamayın.<br />
3. Eğer duvara yakınsanız tutunmaya çalışın ve düşey hareketinizi <br />
durdurun. Sonra kendinizi<br />
çekerek yatay eksende hareket etmeye çalışın. Ama bu “örümcek adam” <br />
hareketi son çare<br />
olsun. Harika bir mercan duvarını mahvetmek istemeyiz değil mi?<br />
#9 BATIKTA SIKIŞIP KALDINIZ<br />
Aslında söylememize hiç gerek yok ama yine de söyleyelim: Eğer bu <br />
konuda özel bir eğitiminiz yok<br />
ise batık dalışı yapmamanız gerekir. Göremediğiniz bir balık ağına <br />
takılmanız ya da yüzlerce kiloluk<br />
çeliğin altında kalmanız işten bile değil. Buna rağmen girdiniz ve <br />
kaldınız.<br />
N’apcaz şimdi?<br />
1. Nereden sıkıştığınızı anlamaya çalışın. Uzuvlarınızı yavaşça <br />
hareket ettirerek direncin nereden<br />
olduğunu belirleyin. Dikkatli ve nazik davranın. Eğer kamçınız <br />
takılmışsa keskin bir sac<br />
çıkıntının kesip koparmasını istemeyiz. Hareketlerinizi en aza <br />
indirgeyin ki dipten silt<br />
kaldırarak görüşünüzü de kısıtlamayın.<br />
2. Takıldığınız şeyi bulunca serbest kalmak için bıçağınızla yavaşça <br />
kesin. Sadece bir balık<br />
ağıysa bir elinizle tutup diğeriyle dikkatlice kesebilirsiniz.<br />
3. Buddy’nizi çağırın. Eğer ağır bir objenin altına sıkıştıysanız <br />
biraz daha kas gücü gerekebilir.<br />
İyi ki buddy’miz var. Fenerinizi sağa sola sallayarak dikkatini <br />
çekin.<br />
4. Buddy’nizi göremiyor musunuz? Fenerinizi kısa bir süre elinizle <br />
kapatın ve onun ışığını<br />
görmeye çalışın. Yine mi yok? Bağırın, metale vurun.<br />
5. Eğer kendi başınıza kurtulmayı başarırsanız ama hala yalnız <br />
iseniz hemen batıktan çıkın ve<br />
giriş noktasında bekleyin. Eğer yerinizi belirleyemiyorsanız yine <br />
ışığınızı kapatın ve içeri<br />
sızan ışığı görmeye çalışın.<br />
#10 HAFİF VURGUN (BENTS) BELİRTİLERİ VAR AMA YAKINLARDA SAF OKSİJEN <br />
VEYA<br />
BASINÇ ODASI YOK.<br />
Yanlış bir değerlendirme ya da kötü bir şans diyelim, vücudunuzdan <br />
dekompresyon hastalığı belirtileri<br />
almaya başladınız – eklemlerde ağrı, hissizlik ve felç -, üstelik en <br />
yakın basınç odasından ya da saf<br />
oksijen kaynağından da bir gün uzaktasınız.<br />
N’apcaz şimdi?<br />
1. Kesinlikle tekrar dalmayın. Yeniden 30 m.ye inmek mantıklı <br />
gelebilir ama sadece basınç,<br />
vücudunuzdan kabarcıkları atmaya yetmez. Esas tedavi yüksek <br />
seviyedeki oksijeni solumaktır.<br />
Ayrıca vücudunuzu sıcak tutmanız gerekir. Azot, bedeniniz soğukken <br />
daha yavaş atılır.<br />
2. Evet, tekrar dalın! Ha? Ne? Evet bu biraz önce söylediklerimizle <br />
çelişiyor olabilir ama<br />
Amerikan Donanması Dalış Elkitabı diyor ki; “EN SON ÇARE olarak <br />
suyun altında<br />
rekompresyon da bir seçenek olabilir”. Eğer 12 saat içerisinde bir <br />
basınç odasına ulaşmak için<br />
herhangi bir umut yok ise denenebilir. Ancak yüksek risk taşır. <br />
Zaten düşük belirtiler varken<br />
böyle bir girişimin tehlikeleri yararlarından fazla olabilir.<br />
3. Tıbbi yardım ve kurtarılma yollarını arayın. DAN’a (Divers Alert <br />
Network) telefon edin (+1-<br />
919-684 81 11) ve en yakın basınç odasının nerede olduğunu tespit <br />
edin. Bir günden fazla<br />
zaman geçmiş olsa dahi 2 haftadan önce tedavi umudu tamamen <br />
kesilmez. Eğer basınç<br />
dengelemesi olmayan bir uçak ya da helikopter ile taşınacaksanız <br />
pilot olabildiğince alçaktan<br />
uçmalıdır. Yükseldikçe azalan basınç, dekompresyon riskini <br />
artıracaktır.<br />
<br />
Yazı: Gordon BASS, Rodale’s Scuba Diving Magazine, Haziran 2004, s.56</div>
