<div class="bbWrapper"><b>Ynt: Temel İlkyardım Uygulamaları</b><br />
<br />
<span style="color: orange"><b>( 8 ) BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM</b></span><br />
<br />
<br />
Bilinç bozukluğu/ bilinç kaybı nedir?<br />
Beynin normal faaliyetlerindeki bir aksama nedeni ile uyku halinden başlayarak (=bilinç<br />
bozukluğu),hiçbir uyarıya cevap vermeme haline kadar giden (=bilinç kaybı) bilincin kısmen yada<br />
tamamen kaybolması halidir.<br />
Bayılma (Senkop): Kısa süreli, yüzeysel ve geçici bilinç kaybıdır. Beyne giden kan akışının<br />
azalması sonucu oluşur.<br />
Koma: Yutkunma ve öksürük gibi reflekslerin ve dışarıdan gelen uyarılara karşı tepkinin azalması<br />
yada yok olması ile ortaya çıkan uzun süreli bilinç kaybıdır.<br />
Bilinç kaybı nedenleri nelerdir?<br />
Bayılma nedenleri:<br />
Korku, aşırı heyecan<br />
Sıcak, yorgunluk<br />
Kapalı ortam, kirli hava<br />
Aniden ayağa kalkma<br />
Kan şekerinin düşmesi<br />
Şiddetli enfeksiyonlar<br />
Koma nedenleri:<br />
Düşme veya şiddetli darbe<br />
Özellikle kafa travmaları<br />
Zehirlenmeler<br />
Aşırı alkol, uyuşturucu kullanımı<br />
Şeker hastalığı<br />
Karaciğer hastalıkları<br />
Havale gibi ateşli hastalıklar<br />
Bilinç bozukluğu belirtileri nelerdir?<br />
Bayılma ( Senkop) Belirtileri:<br />
Baş dönmesi, baygınlık, yere düşme<br />
Bacaklarda uyuşma<br />
Bilinçte bulanıklık<br />
Yüzde solgunluk<br />
Üşüme, terleme<br />
Hızlı ve zayıf nabız<br />
Koma belirtileri:<br />
Yutkunma, öksürük gibi tepkilerin kaybolması<br />
Sesli ve ağrılı dürtülere tepki olmaması<br />
İdrar ve gaita kaçırma<br />
Sayfa 34 / 48<br />
Bilinç bozukluğu durumunda ilkyardım nasıl olmalıdır?<br />
Kişi başının döneceğini hissederse;<br />
Sırt üstü yatırılır, ayakları 30 cm. kaldırılır,<br />
Sıkan giysiler gevşetilir,<br />
Kendini iyi hissedinceye kadar dinlenmesi sağlanır.<br />
Eğer kişi bayıldıysa;<br />
Sırt üstü yatırılarak ayakları 30 cm kaldırılır,<br />
Solunum yolu açıklığı kontrol edilir ve açıklığın korunması sağlanır,<br />
Sıkan giysiler gevşetilir,<br />
Kusma varsa yan pozisyonda tutulur,<br />
Solunum kontrol edilir,<br />
Etraftaki meraklılar uzaklaştırılır.<br />
Bilinç kapalı ise:<br />
Hasta/yaralının yaşam bulguları değerlendirilir (ABC),<br />
Hasta/yaralıya koma pozisyonu verilir ,<br />
Yardım çağrılır (112),<br />
Sık sık solunum ve nabız kontrol edilir,<br />
Yardım gelinceye kadar yanında beklenir.<br />
Koma pozisyonu (yarı yüzükoyun-yan pozisyon) nasıl verilir?<br />
Sesli veya omuzun dan hafif sarsarak, uyarı verilerek bilinç kontrol edilir,<br />
Sıkan giysiler gevşetilir,<br />
Ağız içinde yabancı cisim olup olmadığı kontrol edilir,<br />
Bak, dinle, hisset yöntemi ile solunum kontrol edilir,<br />
Şah damarından nabız kontrol edilir ,<br />
Hasta/yaralının döndürüleceği tarafa diz çökülür,<br />
Hasta/yaralının karşı tarafta kalan kolu karnının üzerine konur,<br />
Karşı taraftaki bacağı dik açı yapacak şekilde kıvrılır,<br />
İlkyardımcıya yakın kolu baş hizasında omuzdan yukarı uzatılır,<br />
Karşı taraf omuz ve kalçasından tutularak bir hamlede çevrilir,<br />
Üstteki bacak kalça ve dizden bükülerek öne doğru destek yapılır,<br />
Alttaki bacak hafif dizden bükülerek arkaya destek yapılır,<br />
Başı uzatılan kolun üzerine yan pozisyonda hafif öne eğik konur,<br />
Tıbbi yardım (112) gelinceye kadar bu pozisyonda tutulur,<br />
3-5 dakika ara ile solunum ve nabız kontrol edilir.<br />
Havale nedir?<br />
Sayfa 35 / 48<br />
Sinir sisteminin merkezindeki bir tahriş (irritasyon) yüzünden beyinde meydana gelen elektriksel<br />
boşalmalar sonucu oluşur. Vücudun adale yapısında kontrol edilemeyen kasılmalar olur.<br />
Havale nedenleri nelerdir?<br />
Kafa travmasına bağlı beyin yaralanmaları<br />
Beyin enfeksiyonları<br />
Yüksek ateş<br />
Bazı hastalıklar<br />
Nedenlerine göre havale çeşitleri nelerdir?<br />
Ateş nedeniyle oluşan havaleler<br />
Sara krizi (=Epilepsi)<br />
Ateş nedeniyle oluşan havale nedir?<br />
Herhangi bir ateşli hastalık sonucu vücut sıcaklığının 38°C'nin üstüne çıkmasıyla oluşur. Genellikle<br />
6 ay-6 yaş arasındaki çocuklarda rastlanır.<br />
Ateş nedeniyle oluşan havalede ilkyardım nasıl olmalıdır?<br />
Öncelikle hasta ıslak havlu ya da çarşafa sarılır,<br />
Ateş bu yöntemle düşmüyorsa oda sıcaklığında bir küvete sokulur,<br />
Tıbbi yardım istenir (112).<br />
Sara krizi (=Epilepsi) nedir?<br />
Kronik bir hastalıktır. Doğum sırasında yada daha sonra herhangi bir nedenle beyin zedelenmesi<br />
oluşan kişilerde gelişir. Her zaman tipik sara krizi karakterinde olmasa da bazı belirtilerle tanınır.<br />
Sara krizini davet eden bazı durumlar olabilir. Örneğin uzun süreli açlık, uykusuzluk, aşırı<br />
yorgunluk, kullanılan ilaçların doktor izni dışında kesilmesi ya da değiştirilmesi, hormonal<br />
değişiklikler sara krizinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bazı durumlarda sara krizi, madde<br />
bağımlılarının geçirdiği madde yoksunluk krizi ile karıştırılabilir.<br />
Sara krizinin belirtileri nelerdir?<br />
Hastada sonradan oluşan ve ön haberci denilen normalde olmayan kokuları alma, adale<br />
kasılmaları gibi ön belirtiler oluşur,<br />
Bazen hasta bağırır, şiddetli ve ani bir şekilde bilincini kaybederek yığılır,<br />
Yoğun ve genel adale kasılmaları görülebilir, 10-20 saniye kadar nefesi kesilebilir,<br />
Dokularda ve yüzde morarma gözlenir,<br />
Ardından kısa ve genel adale kasılması, sesli nefes alma, aşırı tükürük salgılanması, altına<br />
kaçırma görülebilir,<br />
Hasta dilini ısırabilir, başını yere çarpıp yaralayabilir, aşırı kontrolsüz hareketler gözlenir,<br />
Son aşamada hasta uyanır, şaşkındır, nerede olduğundan habersiz, uykulu hali vardır.<br />
<br />
Sara krizinde ilkyardım nasıl olmalıdır?<br />
Sayfa 36 / 48<br />
Olayla ilgili güvenlik önlemleri alınır (Örneğin kişi yol ortasında kriz geçiriyorsa olay yerindeki<br />
trafik akışı kesilmelidir).<br />
Kriz, kendi sürecini tamamlamaya bırakılır,<br />
Hasta bağlanmaya çalışılmaz,<br />
Kilitlenmiş çene açılmaya çalışılmaz,<br />
Genel olarak yabancı herhangi bir madde kullanılmaz, koklatılmaz yada ağızdan herhangi<br />
bir yiyecek içecek verilmez,<br />
Kendisini yaralamamasına dikkat edilir,<br />
Başını çarpmasını engellemek için başın altına yumuşak bir malzeme konur,<br />
Yaralanmaya neden olabilecek gereçler etraftan kaldırılır,<br />
Sıkan giysiler gevşetilir,<br />
Kusmaya karşı tedbirli olunur,<br />
Düşme sonucu yaralanma varsa gerekli işlemler yapılır,<br />
Tıbbi yardım istenir (112).<br />
Kan şekeri düşüklüğü nedir?<br />
Herhangi bir nedenle vücutta glikoz eksildiği zaman ortaya çıkan belirtilerdir.<br />
Kan şekeri düşmesinin nedenleri nelerdir?<br />
Şeker hastalığı tedavisine bağlı<br />
Uzun egzersizler sonrası<br />
Uzun süre aç kalma<br />
Barsak ameliyatı geçirenlerde yemek sonrası<br />
Kan şekeri aniden düştüğünde hangi belirtiler görülür?<br />
Korku<br />
Terleme<br />
Hızlı nabız<br />
Titreme<br />
Aniden acıkma<br />
Yorgunluk<br />
Bulantı<br />
Kan şekeri düşüklüğü yavaş ve uzun sürede oluşursa hangi belirtiler görülür?<br />
Baş ağrısı<br />
Görme bozukluğu<br />
Uyuşukluk<br />
Zayıflık<br />
Konuşma güçlüğü<br />
Kafa karışıklığı<br />
Sarsıntı ve şuur kaybı<br />
Kan şekeri düşmesinde ilkyardım nasıl olmalıdır?<br />
Sayfa 37 / 48<br />
Hastanın ABC’si değerlendirilir ,<br />
Hastanın bilinci yerinde ve kusmuyorsa ağızdan şeker, şekerli içecekler verilir, fazla şekerin<br />
bir zararı olmaz (Ayrıca belirtiler fazla şekerden meydana gelmiş ise bile fazladan şeker<br />
verilmesi, hastanın düşük kan şekeri düzeyinde kalmasından daha az zararlı olacaktır. Çünkü<br />
düşük kan şekeri, beyinde ve diğer hayati organlarda kalıcı zararlara neden olabilir.),<br />
15-20 dakikada belirtiler geçmiyorsa sağlık kuruluşuna gitmesi için yardım çağırılır ,<br />
Hastanın bilinci yerinde değilse koma pozisyonu verilerek tıbbi yardım çağırılır(112).<br />
Göğüste kuvvetli ağrı nedenleri nelerdir?<br />
Göğüste kuvvetli ağrı nedenleri arasında en sık angina pektoris ve miyokart enfarktüsü görülür. Her<br />
ikisi de kalp kasının belli bir yerine gönderilen kanın azalması sonucu oluşur.<br />
Göğüste kuvvetli ağrı belirtileri nelerdir?<br />
Kalp Spazmı (Angina Pektoris) belirtileri:<br />
Sıkıntı veya nefes darlığı olur,<br />
Ağrı hissi; genellikle göğüs ortasında başlar, kollara, boyuna, sırta ve çeneye doğru ilerler<br />
Sıklıkla fiziksel hareket, fiziksel zorlanma, heyecan, üzüntü yada fazla yemek yeme sonucu<br />
ortaya çıkar,<br />
Kısa sürelidir, ağrı yaklaşık 5-10 dakika kadar sürer<br />
Ağrı, istirahat ile durur, istirahat halindeyken görülmesi ciddi bir durumu gösterir,<br />
Nefes alıp vermekle ağrının şekli ve şiddeti değişmez.<br />
Kalp Krizi (Miyokart Enfaktüsü) belirtileri:<br />
Hasta ciddi bir ölüm korkusu ve yoğun sıkıntı hisseder, terleme, mide bulantısı, kusma gibi<br />
bulgular görülür,<br />
Ağrı; göğüs yada mide boşluğunun herhangi bir yerinde, sıklıkla kravat bölgesinde görülür,<br />
omuzlara, boyuna, çeneye ve sol kola yayılır,<br />
Süre ve yoğunluk olarak kalp spazmı (angina pektoris) ağrısına benzemekle birlikte daha<br />
şiddetli ve uzun sürelidir,<br />
En çok hazımsızlık, gaz sancısı veya kas ağrısı şeklinde belirti verir ve bu nedenle bu tür<br />
rahatsızlıklarla karıştırılır (Bu tür gaz yada kas ağrıları, aksi ispat edilinceye kadar kalp krizi<br />
olarak düşünülmelidir),<br />
Nefes alıp vermekle ağrının şekli ve şiddeti değişmez.<br />
Göğüs ağrısında ilkyardım nasıl olmalıdır?<br />
Hastanın yaşamsal bulguları kontrol edilir (ABC),<br />
Hasta hemen dinlenmeye alınır, sakinleştirilir,<br />
Yan oturur pozisyon verilir,<br />
Kullandığı ilaçları varsa almasına yardım edilir,<br />
Yardım istenerek (112) sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır,<br />
Yol boyunca yaşam bulguları izlenir.<br />
<br />
Sayfa 38 / 48</div>
