<div class="bbWrapper">Abçı neçe al tep bilse, ayıg anca yol bilir<br />
Avcı ne kadar hîle bilse, ayı o kadar yol bilir.<br />
<br />
Aç ebek, tok telek<br />
Aç kişi aceleci, tok kişi yavaş olur.<br />
<br />
Açıglığ er şebük karımas<br />
Varlıklı kişi çabuk kocamaz.<br />
<br />
Aç ne yemes, tok ne temes<br />
Aç olan ne yemez, tok olan ne söylemez?<br />
<br />
Agılda oglak togsa arıkda otı öner<br />
Ağılda oğlak doğsa, dere boyunda otu biter.<br />
<br />
Agız yese köz uyadur<br />
Ağız yese göz utanır.<br />
<br />
Alımçı arslan, berimçi sıçgan<br />
Alacağına arslan, vereceğine, borcuna sıçan.<br />
<br />
Alın arslan tutar, küçin sıçgan kösgük, oyuk tutmas<br />
Hîle ile arslan tutulur, zor ile güç ile sıçan nazar, hayâl tutulmaz.<br />
<br />
Alp çerikde, bilge tirikde<br />
Yiğit ordu içinde, bilgin mecliste kiñeşte belli olur.<br />
<br />
Alp eriğ yabrıtma, ıkılaç arkasın yagrıtma<br />
Yiğiti bakımsız bırakma, yörük atın sırtını yara etme.<br />
<br />
<br />
Alplar birle uruşma, beğler birle turuşma<br />
Yiğitlerle vuruşma, beğlerle sürtüşme, iddiâlaşma.<br />
<br />
Alp yağıda, alçak çoğuda I-<br />
Yiğit kişi düşman karşısında, yumuşak kişi savaşda belli olur.<br />
<br />
Anası teblük yufka yapar, oglı tetik koşa kapar<br />
Annesi yalancı yufka yapar, oğlu tetik koşup kapar.<br />
<br />
Añduz bolsa at ölmes<br />
Andız ota olsa, at ölmez.<br />
<br />
Anıñ yüziñe titinü baksa bolmas<br />
Onun yüzüne dik bakılmaz.<br />
<br />
Anuk otru tutsa yokka sanmas<br />
Öne konan yemek ikram edilmemiş sayılmaz.<br />
<br />
Arı kapçıtsa ısrur<br />
Arı kızdırılırsa ısırır, sokar.<br />
<br />
Arkasız er çeriğ sıyumas<br />
Arkasız kişi düşmanını, rakibini yenemez.<br />
<br />
Arpasız at aşumas, arkasız alp çeriğ sıyumas<br />
Arpasız at aşamaz, arkasız yiğit rakibini yenemez.<br />
<br />
Arslan karışa sıçgan ötin ködezür<br />
Kocayan arslan sıçan deliğini gözler.<br />
<br />
Arslan kökrese at ayakı tulaşır<br />
Arslan kükrese atın ayakları dolaşır.<br />
<br />
Aşıç ayur tübüm altın, kamıç ayur men kayda men<br />
Tencere der dibim altın, kepçe der ki ben neredeyim?<br />
<br />
Aş tatıgı tuz yogrın yemes<br />
Yemeğe tad veren tuzdur ama tuz çanakla yenmez.<br />
<br />
Atan yüki aş bolsa açka az korunur<br />
Aş deve yükü ile olsa aça az görünür.<br />
<br />
Ata oglı ataç togar<br />
Oğul babasına çeker, çekmek üzere doğar.<br />
<br />
Atası açıg almıla yese oglınıñ tısı kamar<br />
Babası ekşi elma yese, oğlunun dişi kamaşır.<br />
<br />
Atası anası açığ almıla yese oglı kızı tısı kamar<br />
Babası anası ekşi elma yese, oğlunun kızının dişi kamaşır.<br />
<br />
Ata tonı ogulka yarasa atasın tilemes<br />
Babanın giyimi oğluna yarasa, oğul babasını istemez.<br />
<br />
At teküzligi ay bolmas<br />
Atın alnındaki akıtma, gökdeki Ay’la bir olmaz, tutulamaz.<br />
<br />
Ayın kişi neñi neñ sanmas<br />
Başkasının malı, mal sayılmaz.<br />
<br />
Ay tolun bolsa eliğin imlemes<br />
Ay dolun olunca el ile gösterilmez.<br />
<br />
Azuklug aruk ermes<br />
Azığı olan yorulmaz.<br />
<br />
Balık subda közi taştın<br />
Balık suda, gözü dışarıda.<br />
<br />
Bar bakır, yok altun<br />
Bulunan, var olan bakır, bulunamayan,nâdir olan altındır.<br />
<br />
Barçın yamağı barçınka, karış yamağı karışka<br />
İpek yaması ipeğe, yün yaması yüne.<br />
<br />
Barıg otru tutsa yokka sanmas<br />
Öne konan varlık, ikram edilmemiş sayılmaz. Bk. Anuk …<br />
<br />
Beş erñek tuz ermes<br />
Beş parmak düz, birbirinin eşi değildir.<br />
<br />
Bilmiş yek bilmedük kişiden yeğ<br />
Tanıdık şeytan yabancıdan iyidir.<br />
<br />
Birin birin miñ bolur, tama tama kol bolur<br />
Birer birer bin olur, damlaya damlaya göl olur.<br />
<br />
Bir karga birle kış kelmes<br />
Bir karga ile kış gelmez, gelmiş sayılmaz.<br />
<br />
Bir tilkü terisin ikile soymas<br />
Bir tilkinin derisi iki defi soyulmaz, yüzülmez.<br />
<br />
Bir toyın başı ağrısa, kamug toyın başı agrımas<br />
Bir şamanın başı ağrısa, bütün samanların başları ağrımaz.<br />
<br />
Boldaçı buzagu öküz ara belgülüğ<br />
Öküz olacak buzağı, kendisini belli eder.<br />
<br />
Bor bolmayıp sirke bolma<br />
Şarap olmadan sirke olma.<br />
<br />
Boşlaglansa boksuklanur<br />
Kızıp kurudan kişi boyunduruklanır.<br />
<br />
Boş neñge iyi bolmas<br />
Yaramaz malın sahibi olmaz.<br />
<br />
Böri koşnısın yemes<br />
Kurt komşusunu yemez.<br />
<br />
Böriniñ ortak, kuzgunuñ yıgaç başında<br />
Kurdun avı ortaklı, kuzgunun avı ağaçda kendine ait olur.<br />
<br />
Buğday katında sarkaç subalur<br />
Buğdayın yanında karamuk otu da sulanır.<br />
<br />
Bu kök kirsün, kızıl çıksun<br />
Bu mavi, ak girsin, kızıl çıksın.<br />
<br />
Buşmasar boz kuş tutar, ebmeser ürüñ kuş tutar<br />
Sıkılmayan kişi boz kuş, acele etmeyen kişi beyaz kuş tutar.<br />
<br />
Buzdan sub tamar<br />
Buzdan su damlar.<br />
<br />
Bütün ümlüğ kanca bolsa olturur<br />
Şalvarı sağlam olan nereye istese oraya oturur.<br />
<br />
Çaksa tütnür, çalsa bilnür<br />
Yaksa tüter, söylese bilinir.<br />
<br />
Çakşak üze ot bolmas, çakrak bile ubut bolmas<br />
Taş üstünde ot olmaz, yanşak kişide ar olmaz.<br />
<br />
Ebdeki buzagu öküz bolmas<br />
Ev içinde bakılan buzağı öküz olmaz.<br />
<br />
Ebek ebğe tegmez IBk. Ersek …<br />
Aceleci evine varamaz.<br />
<br />
Ebek siñek sütge tüşür<br />
Aceleci sinek süte düşer.<br />
<br />
Ebliğ toygursa közi yolka bolur.<br />
Ev sahibi doyurunca, konuğun gözü yolda olur.<br />
<br />
Eğir bolsa er ölmes<br />
Eğir otu kökü bulunduran kişi, hastalansa da ölmez.<br />
<br />
Eliğ tutgınça ot tut<br />
Yabancıyı tutacağına ateş tut.<br />
<br />
El kalır kaldı toru kalmas.<br />
Yurt gider, töre kalır.<br />
<br />
Emgek eginde kalmas<br />
Sıkıntı ebedîyen sırtda kalmaz.<br />
<br />
Emikliğ uragut kösekçi bolur<br />
Emzikli kadın iştahlı olur.<br />
<br />
Endik uma eblikni agırlar<br />
Şaşkın konuk ev sâhibini ağırlar.<br />
<br />
Erdem başı tıl .<br />
Faziletin başı dildir.<br />
<br />
Erdemsiz kut çertilür<br />
Faziletsizden uğur, kut kaybolur<br />
<br />
Erge muñ tegir, tag señiriñe yel tegir<br />
Kişiye keder değer, dağ doruğuna rüzgâr değer.<br />
<br />
Erik erini yaglıg, ermegü başı kanlıg<br />
Yürekli kişi yağlı, tembelin başı kanlı olur.<br />
<br />
Erkeç eti em bolur, eçkü eti yel bolur.<br />
Teke eti ilâç olur, keçi eti yel olur.<br />
<br />
Ermegüğe bulıt yük bolur<br />
Tembele bulut yük olur.<br />
<br />
Ermegüğe eşik art bolur<br />
Tembele eşik dağ geçidi olur.<br />
<br />
Erñeñe eliğ karı böz üm tikemes<br />
Ergene elli karış bezden iç donu dikilmez.<br />
<br />
Er oglı muñaymas, it oglı külermes<br />
Kişi oğlu kederli kalmaz, it oğlu tökezlemez, ayağı sürçmez.<br />
<br />
Ersek erğe tegmes, ebek ebğe tegmes<br />
Oynak kadın koca bulamaz, aceleci evine varamaz.<br />
<br />
Er sözi bir, eyer köki üç<br />
Er kişinin sözü bir, eyerin bağı üç olur.<br />
<br />
Esende ebek yok<br />
Selâmetde acele yokdur.<br />
<br />
Esiz anıñ yiğitliği<br />
Yazık onun yiğitliğine…<br />
<br />
Eşyek ayur başım bolsa sundurıda sub içgeymen<br />
Eşek der ki; başım aklım olsa denizden su içerim.<br />
<br />
Etli tırñaklı eyirmes<br />
Et tırnakdan ayrılmaz.<br />
<br />
Eyğü er süñüki erir atı kalır.<br />
İyi kişinin kemiği erir, adı kalır.<br />
<br />
Eyğülüğni sub ayakında kemiş başında tile<br />
İyilik yap suya at, pınarında dile bulursun.<br />
<br />
Eyğülükün kel, isizliğin kelme<br />
İyilikle gel, kötülükle gelme.<br />
<br />
Iñan ıñrasa botu bozlar<br />
Dişi deve inlese yavrusu bağırır, bozlar.<br />
<br />
Iş yaragında, sart asığında<br />
İş sırasında, tüccar kârında…<br />
<br />
It çakırı atka tegir, at çakırı ıtka tegmes<br />
İt nazarı ata değer, at nazarı ite değmez.<br />
<br />
It ısırmas, at tepmes teme<br />
İt ısırmaz at tepmez deme.<br />
<br />
Itka ubut atsa oldañ yemes<br />
İtde utanma olsa çarığın altını yemez.<br />
<br />
İgliğ tutrugı ay bolur<br />
Hastanın vasiyet etmesi iyilik getirir.<br />
<br />
İki koçñar başı bir aşaçta aşıçta pışmas<br />
İki koç başı bir tencerede pişmez.<br />
<br />
İkki bogra igeşür, otra kökegün yancılur.<br />
İki buğra, erkek deve itişir, ortada bükelek sineği incinir.<br />
<br />
İm bilse er ölmes<br />
Parolayı bilen kişi hayâtını kurtarır, ölmez.<br />
<br />
İzlik bolsa er öldimes, içlik bolsa at yagrımas .<br />
Çarığı olsa kişi ölmez, teyelti olsa atın sırtı açılmaz, yara olmaz.<br />
<br />
Kaçış bolsa kıya körmes<br />
Halk içinde uyuşmazlık olsa, kimse birbirine yan bakamaz.<br />
<br />
Kadaş temiş kaymaduk, kayın temiş kaymış<br />
Kardeş demiş bakmamış, kayın demiş bakmış.<br />
<br />
Kagun karma bolsa iyisi ikki eliğin tegir<br />
Kavun yağma edilse, sahibi iki eliyle kapar.<br />
<br />
Kal sabı kalmas, kagıl bağı yazılmas<br />
Söz leke bırakmaz, yaş söğütten yapılan düğüm ırgalanmaz.<br />
<br />
Kalın bulutug tüpi sürer, karañku ışıg urunç açar<br />
Yoğun bulutu tipi sürer, karanlık işi rüşvet açar.<br />
<br />
Kalıñ berse kız alır, kerek bolsa kız alır.<br />
Çeyiz veren kız alır, gerekliyse pahalı alır.<br />
<br />
Kalın kaz kulabuzsuz bolmas<br />
Kaz sürüsü kılavuzsuz olmaz.<br />
<br />
Kalın kolan çupgasız bolmas<br />
Eşek sürüsü başsız olmaz.<br />
<br />
Kañdaş kuma ürür, iğdiş örü tartar.<br />
Baba bir kardeşler dövüşürler, ana birler yardımlaşırlar.<br />
<br />
Kanıg kan bile birle yumas<br />
Kanı kan ile yıkamazlar.<br />
<br />
Kan ışı bolsa, katun ışı kalır<br />
Kağanın işi olursa, hâtununun işi kalır.<br />
<br />
Kara bulıtıg yel açar, urunç bile el açar.<br />
Kara bulutu yel açar, rüşvet ise yurt açar.<br />
<br />
Kara muñ kelmeğinçe Kara Yalga keçme<br />
Kara belâ gelmedikçe Kara Yalga geçidini geçme.<br />
<br />
Karga karısın kim bilir, kişi alasın kim tapar<br />
Karganın kocamışını kim bilir, kişinin gönlündekini kim anlar.<br />
<br />
Karga kazga ötgünse butı sınur<br />
Karga kaza özense bacağı kırılır.<br />
<br />
Karı öküz balduka korkmas<br />
Yaşlı öküz baltadan korkmaz.<br />
<br />
Kayıñ kasıña<br />
Katılık kayın ağacına mahsûstur.<br />
<br />
Kayıñ kasıña, söküt süliñe<br />
Kayın ağacına katılık, söğüt ağacına tazelik yaraşır.<br />
<br />
Kaynar öküz keçiksiz bolmas<br />
Coşkun ırmak geçitsiz olmaz.<br />
<br />
Kaz kopsa ördek kol iğ igenür<br />
Kaz giderse ördek göle sâhib çıkar.<br />
<br />
Kek Keten kördi keregü yüydi<br />
Sıkıntıyı görünce çadırını yüklenip gitt<br />
<br />
Keñeşliğ bilig üyreşür, keñeşsiz bilig obraşur<br />
Danışılmış bilgi güzelleşir, danışılmamış bilgi yıpranır.<br />
<br />
Keriş yagrı ogulka kalır.<br />
At sırtındaki yara oğula kalır.<br />
<br />
Keyüklüğ ölimes, küpeçliğ kürimes<br />
Giyimli kişi ıslanmaz, gemli at huysuzluk etmez.<br />
<br />
Kılıç tatıksa iş yunçır, er Tatıksa et tuncır<br />
Kılıç paslanırsa iş incinir, kişi Farslaşırsa eti, kanı bozulur.<br />
<br />
Kılnu bilse kızıl keyer, yaranu bilse yaşıl keyer<br />
Cilve bilse kırmızı giyer, yaranmayı bilse yeşil giyer.<br />
<br />
Kırk yılka teğin bay çıgay tüzlinür<br />
Kırk yıla kadar zengin fakir bir olur.<br />
<br />
Kış konuki ot<br />
Kış konuğu ateşdir.<br />
<br />
Kız birle küreşme, kısrak birle yarışma<br />
Kız ile görüşme, kısrak ile yarışma.<br />
<br />
Kız kişi sabi yorıglı bolmas<br />
Cimri kişinin sözü, ünü yayılmaz.<br />
<br />
Kiçikde katıglansa ulgayu sebnür<br />
Küçük iken uğraşan, büyüyünce sevinir.<br />
<br />
Kiçik ulugka turuşmas, kırguy soñkurka karışmasI<br />
Küçük büyüğe karşı durmaz, atmaca sungura karışmaz.<br />
<br />
Kimiñ bile kaş bolsa yaşın yakmas<br />
Kimin yanında kaş denilen taş olsa, yıldırım onu yakmaz.<br />
<br />
Kim kür bolsa köbez bolur.<br />
Kuvvetli olan kabadayı olur.<br />
<br />
Kiñ ton opramas, keñeşliğ bil iğ artamas<br />
Geniş, bol giyim yıpranmaz, danışılmış bilgi yanılmaz.<br />
<br />
Kişi alası içtin, yılkı alası taştın<br />
Kişinin alası içinde, atın alası dışındadır.<br />
<br />
Kişi eti tiriğle tatır.<br />
Kişi eti diri iken tatlıdır, kıymetlidir.<br />
<br />
Kişi sözleşü, yılkı yıylaşu<br />
Kişi söyleşerek, at koklaşarak anlaşır.<br />
<br />
Kizdeki kiz yıpar<br />
Misk kutusu misk kokar.<br />
<br />
Kizlençü kelinde<br />
Gizli şey gelinde bulunur.<br />
<br />
Kobı er kuyugka kirşe yel alır<br />
Talihsiz kişi kuyuya girse yel alır.<br />
<br />
Kolan kuyugka tüşse kurbaka aygır bolur<br />
Eşek kuyuya düşse kurbağa aygır olur.<br />
<br />
Korkmış kişiğe koy başı koş korunur.<br />
Korkmuş kişiye koyun başı çift, iki görünür.<br />
<br />
Koş kılıç kınka sığmaz<br />
Çift, iki kılıç bir kına sığmaz.<br />
<br />
Kökge sagursa suysa yüzge tüşür<br />
Kişi göğe tükürse, yüzüne düşer.<br />
<br />
Kök temür kerü turmas<br />
Çelik kılıç geri durmaz.<br />
<br />
Koni barır keyikniñ közinde ayın başı yok<br />
Düz giden geyiğin gözünden başka yarası yokdur.<br />
<br />
Kop sögütğe kuş konar, körklüğ kişiğe söz kelir<br />
Söğütlüğe kuş konar, doğru kişiye söz gelir.<br />
<br />
Közden yırasa köñülden yeme yırar.<br />
Gözden ırak olan gönülden de ırak olur.<br />
<br />
Közüñüğe köğ tüşdi<br />
Aynaya pas düşdü.<br />
<br />
Kulak eşitse köñül bilir. Köz korse üyik kelir.<br />
Kulak işitse gönül bilir, göz görse sevinç gelir.<br />
<br />
Kul yağı, it böri .<br />
Kulunun düşman, itinin kurt olduğunu unutma.<br />
<br />
Kurmış kiriş tügülmes, ukrukun tag egilmes<br />
Kurulmuş kiriş düğümlenmez, kement ile dağ egilmes.<br />
<br />
Kurtga büyik bilmes yerim tar ter<br />
Yaşlı kadın oyun bilmez yerim dar der.<br />
<br />
Kurug yıgaç egilmes, kurmış kiriş tügülmes<br />
Kuru ağaç egilmes, kurulmuş kiriş düğümlenmez.<br />
<br />
Kurug kaşık agızka yaramas, kurug söz kulakka yakışmas<br />
Kuru kaşık ağıza faydasızdır, kuru söz kulağa lüzumsuzdur.<br />
<br />
Kuş balası kusınçıg, it balası okşançıg<br />
Kuş yavrusu süs için, it yavrusu okşamak için<br />
<br />
Kuş kanatın, er atın<br />
Kuş kanadı ile, kişi atı ile varır, uçar.<br />
<br />
Kuş tuzakka meñ uçun ılınur.<br />
Kuş tuzağa yem için yakalanır.<br />
<br />
Kuş yabuzı sagzıgan, yıgaç yabuzı azgan, Yer yabuzı kazgan, budun yabuzı Barsgan<br />
Kuşun kötüsü saksağan, ağacın kötüsü kuş burnu, Yerin kötüsü çöl, ahâlînin kötüsü Barsgan’lılardır.<br />
<br />
Kut belgüsi bilig<br />
Devlet alâmeti bilgidir.<br />
<br />
Kutlugka koşa yağar<br />
Kısmetliye çift yağar.<br />
<br />
Kutsuz kuyugka kirşe kum yağar<br />
Kısmetsiz kişi kuyuya girse kum yağar.<br />
<br />
Kuyugda sub bar, it burnı tegmes<br />
Kuyuda su var ama itin burnu erişmez.<br />
<br />
Kuzda kar eksümes, koyda yağ eksümes<br />
Dağın güneş görmeyen yamacında kar eksilmez, koyunda yağ eksilmez.<br />
<br />
Küç eldin kirşe toru tüñlüktin tünlükten çıkar<br />
Zorbalık yurda girse, töre bacadan kaçar.<br />
<br />
Kül ürkünçe köz ürse yik<br />
Küle üflemektense, köze üflemek yeğdir.<br />
<br />
Kümüş küñe ursa altun ayakın kel ir<br />
Gümüş güneş altına bırakılsa, altın ayağıyla gelir.<br />
<br />
Künde irük yok, beğde kıyık yok<br />
Güneşde gedik yokdur, beyde caymak yokdur.<br />
<br />
Küñe baksa köz kamar<br />
Güneşe bakan göz kamaşır.<br />
<br />
Küniniñ küline tegü yağı<br />
Kuma kumanın külüne dahi düşmandır.<br />
<br />
Küzegü uzun bolsa el iğ köymes<br />
Küskü ateş kuskusu uzun olursa el yanmaz.<br />
<br />
Kuz keliği yazın yayın bilgürer belgülüğ<br />
Güzün gelişi yazdan bellidir.<br />
<br />
Muş oglı muyabu togar<br />
Kedi yavrusu miyavlayarak doğar<br />
<br />
Muş yakrıka tegişmes, ayur kişi neñi yaraşmas<br />
Kedi asılı yağa kavurmaya erişemez, gevezenin malı kişiye yaramaz.<br />
<br />
Neçeme obrak keyük erse, yagmurka yarar<br />
Nice eski giyim olsa yine de yağmurda işe yarar.<br />
<br />
Nece munduz erse eş eygü, nece eğri erse yol eygü<br />
Ne kadar aptal olsa da eş iyidir, ne kadar eğri, uzun olsa da yol iyidir.<br />
<br />
Nece yitik biçek erse Öz sapın yonumas<br />
Bıçak ne kadar keskin olursa olsun, kendi sapını yontamaz.<br />
<br />
Oglak yiliksiz, oglan biliksiz<br />
Oğlak iliksiz, çocuk bilgisiz olur.<br />
<br />
Oglan biligsiz<br />
Çocuk bilgisiz olur.<br />
<br />
Oglan ışı ış bolmas, oglak müñüzi sap bolmas<br />
Çocuk işi iş olmaz, oğlak boynuzu sap olmaz.<br />
<br />
Oglan sub töker ulug yanı sınur.<br />
Oğlan su döker, büyüğün bir yanı kırılır.<br />
<br />
Oprak yasıkdın tozlug ya çıkar.<br />
Eskimiş, kullanılmayan yay kabından tozlu yay çıkar.<br />
<br />
Ortak erden artuk almaş<br />
Ortak ortağından fazla almaz.<br />
<br />
Otagka öpkelep süğe sözlemedük<br />
Çadıra kızıp, askerle konuşmaz.<br />
<br />
Ot tese ağız köymes<br />
Ateş demekle ağız yanmaz.<br />
<br />
Ot tütünsüz bolmas, yiğit yazuksuz bolmas<br />
Ateş dumansız olmaz, genç kişi günahsız olmaz.<br />
<br />
Otug oyguç birle öçürmes<br />
Ateş alev ile söndürülmez.<br />
<br />
Öd keçer kişi tuymas, yalñuk oglı meñgü kalmas<br />
Zaman geçer kişi duymaz, insan oğlu ebedî kalmaz.<br />
<br />
Ödlek karıtmışka boyug talkımas<br />
Zamanın yaşlandırdığı kişiye boya ayıp sayılmaz.<br />
<br />
Ögüñüçi üminde artarur<br />
Öğünen kişi iç donunu pisletir.<br />
<br />
Öküş sebinç bolsa katıg oksunur<br />
Çok sevinen, pek pişman olur.<br />
<br />
Öküz ayakı bolgınça buzagu başı bolsa yeğ<br />
Öküz ayağı olmakdansa, buzağı başı olmak yeğdir.<br />
<br />
Öldeçi sıçgan muş taşakın taşakı kaşır<br />
Eceli gelen sıçan kedinin husyelerini kaşır.<br />
<br />
Ötlüğ yinçü yerde kalmas<br />
Delikli inci yerde kalmaz.<br />
<br />
Öz köz ir kışlag<br />
Kışlığını kendi gözünle seç.<br />
<br />
Sabanda sandırış bolsa örtgünde irteş bolmas<br />
Saban zamanı sürtüşme olursa, harman zamanında dövüş olmaz.<br />
<br />
Sabın sagrakka tegir<br />
Sözle, tatlı dille sürâhiye erişilir.<br />
<br />
Saçratgudın korkmış kuş kırk yıl ayrı yıgaç üze konmas<br />
Tuzakdan korkmuş kuş kırk yıl çatal ağaç üstüne konmaz.<br />
<br />
Sakak bıçar, sakal okşar<br />
Çene keser, sakal okşar.<br />
<br />
Sakak okşar, sakal bıçar<br />
Çene okşar, sakal keser.<br />
<br />
Sart azukı arıg bolsa yolda yer<br />
Tüccarın malı temiz olsa yolda kendisi yer.<br />
<br />
Sartnıñ azığı arıg bolsa yol üze yer<br />
Tüccarın malı temiz olsa yol üzerinde kendisi yer.<br />
<br />
Sınamasa arsıkar, sakınmasa utsukar<br />
Sınamayan aldanır, sakınmayan yutulur.<br />
<br />
Soğuşup uruşur, otra ton titişür<br />
Soğuşup vuruşulur, arada elbise yırtılır.<br />
<br />
Söğüt süliñe kayıñ kasıña<br />
Söğütde tazelik, kayında sertlik vardır.<br />
<br />
Sözğe süçünse bulun barır<br />
Lâfa dalan tutsak olur.<br />
<br />
Sub içürmesge süt ber<br />
Su içirmeyene süt ver.<br />
<br />
Sub körmekinçe etük tartma<br />
Suyu körmeyince etek toplama.<br />
<br />
Subuzganda eb bolmas, topurganda ab bolmas<br />
Mezarlıkda ev olmaz, tozlu yerde av olmaz.<br />
<br />
Sundılaç ışı ermes örtgün tepmek<br />
Harman tepmek çayır kuşunun serçe işi değildir.<br />
<br />
Süsegen uyka Teñri müñüz bermes<br />
Süsegen öküze Tanrı boynuz vermez.<br />
<br />
Tabgaç Kannıñ turkusı telim teñlemeyip bıçmas<br />
Çin hakanının ipeği çokdur ama denk getirmedikçe biçmez.<br />
<br />
Tagıg ukrukın egmes, teñizni kaygıkın bükmez<br />
Dağ kement ile eğilmez, denizin önü kayıkla kesilmez.<br />
<br />
Tag tagka kabuşmas, kişi kişiğe kabuşur.<br />
Dağ dağa kavuşmaz, kişi kişiye kavuşur.<br />
<br />
Tamu kapugın açar tabar<br />
Cehennemin kapısını açan maldır.<br />
<br />
Tapug taş yarar, taş başıg yarar<br />
Emir taşı yarar, taş başı yarar,<br />
<br />
Taşıg ısrumasa öpmiş kerek<br />
Taşı ısıramayanın öpmesi gerekir.<br />
<br />
Tatıg közre tikeniğ tüpre<br />
Farslı’ya dikkat et, dikeni kökünden sök.<br />
<br />
Tatsız Türk bolmas, başsız börk bolmas<br />
Fars’sız Türk olmaz, başsız serpuş olmaz.<br />
<br />
Tayak bile taymas, tanuk sözün bütmes<br />
Baston ile kayılmaz, şahit sözüne inanılmaz.<br />
<br />
Tay atatsa at tınur, oğul ereyse ata tınur<br />
Tay atlaşınca at dinlenir, oğul erginleşince babası dinlenir.<br />
<br />
Taygan yügrügin yügürgenni tilkü sebmes<br />
Tazının hızlı koşanını tilki sevmez.<br />
<br />
Taz at taparçı bolmas<br />
Alacalı at yük taşıyamaz.<br />
<br />
Taz keliği börkçige<br />
Kelin, börksüzün geleceği yer börkçüdür.<br />
<br />
Tebey bedük erse mayakı bedük ermes<br />
Deve büyük ise, tersi, dışkısı büyük olmaz.<br />
<br />
Tebey münüp koy ara yaşmas<br />
Deveye binip koyun sürüsü içinde saklanılmaz.<br />
<br />
Tebi silkinse eşekke yük çıkar<br />
Deve silkinse eşeğe yük çıkar.<br />
<br />
Tebi yük kötürse, kamıç yeme kötürür<br />
Yük götüren deve, kaşığı da haydi haydi götürür.<br />
<br />
Tegirmende togmış sıçgan kök kökregiñe korkmas<br />
Değirmende doğmuş sıçan gök gürlemesinden korkmaz.<br />
<br />
Tegme kişi öz bolmas, yat yaguk tuz bolmas.<br />
Her kişi kendin gibi olmaz, yad kişi, hısımla müsâvî olmaz.<br />
<br />
Telim sözüğ uksa bolmas, yalım kaya yıksa bolmas<br />
Çok söz anlaşılmaz, yalçın kaya yıkılmaz.<br />
<br />
Teñsizde tegirmen turgursa, yaragsızda yar bolmas<br />
Uygun olmayan yerde değirmen yapan yararsız ark yapar.<br />
<br />
Teşük subda belgürer<br />
Deşik, yarık, delik, suda su ile belli olur.<br />
<br />
Tezek karda yatmas, eygü ısız katmas<br />
Tezek karda yatmaz, iyilik kötülüğe katılmaz.<br />
<br />
Tılın tergiğe tegir<br />
Tatlı dil ile sofraya erişilir.<br />
<br />
Tılın tügmişni tısın yazmas<br />
Dil ile bağlanan diş ile çözülemez.<br />
<br />
Tikmeğinçe önmes, tilemegince bulmas<br />
Ekmeyince bitmez, dilemeyen bulamaz.<br />
<br />
Tilkü öz yinige İñe ürse uyuz bolur.<br />
Tilki kendi inine karşı ürüse uyuz olur.<br />
<br />
Tiriğ esen bolsa tañ öküş korur<br />
Kişi esen yaşasa şaşılacak çok şey görür.<br />
<br />
Tokum yüzüp kuyrukta biçek sıma<br />
Deriyi yüzüp kuyrukda bıçağı kırma.<br />
<br />
Tolum anutsa kulun bulur, tolum unutsa bulun bolur<br />
Silâhını hazır eden at da bulur, silâhını ihmâl eden tutsak olur.<br />
<br />
Toyın tapugsak Teñri sepinçsiz.<br />
Şaman tapınsa da Tanrı memnun olmaz.<br />
<br />
Tünle bulıt örtense eblûk urı keldürmişçe bolur<br />
Tañda bulıt örtense ebge yağı kirmişçe bolur<br />
<br />
Akşam üstü bulut kızarırsa ev halkı çocuk doğmuş gibi olur,<br />
Tan vakti bulut kızarırsa eve düşman girmiş gibi olur.<br />
<br />
Tünle yorub kunduz sebnür, kiçikde eplenip ulgayu sebnür<br />
Geceyle yola çıkan gündüzün sevinir, küçükken evlenen yaşlanınca sevinir.<br />
<br />
Tütün kopursa işlenür<br />
Dumanı kaldıran islenir.<br />
<br />
Tütüşmeginçe tüzülmes, tüpirmeğinçe açılmas<br />
Dövüş olmayınca düzen düzülmez, tipi olmayınca hava açılmaz.<br />
<br />
Tuzun birle uruş, utun birle tireşme üsterme<br />
Yumuşak başlı kişi ile vuruş alçak kişi ile iddialaşma, direşme.<br />
<br />
Ula bolsa yol azmas, bilig bolsa söz yazmas<br />
İşâret olsa yol şaşırılmaz, bilgi olsa söz uzamaz, yayılmaz,<br />
<br />
Ulugnı uluglasa kut bulur<br />
Ulu kişiyi ululayan, devlet bulur.<br />
<br />
Uluk yağırı ogulka kalır Bk: Keriş …<br />
Atın omuz başındaki yara oğula kalır.<br />
<br />
Uma kelse kut kelir<br />
Konuk gelirse devlet gelir.<br />
<br />
Umayka tapınsa oğul bolur<br />
Şevkat meleğine yakaranın çocuğu olur?<br />
<br />
Usukmışa sakıg kamug sub korunur<br />
Susamışa serab bütün su görünür.<br />
<br />
Us üşgürse ölür<br />
Kukumav kuşu kişiye karşı öterse o kişi ölür.<br />
<br />
Uygur yıgaç uzun kes, temür kısga kes<br />
Ey Uygur, ağacı uzun kes, demiri kısa kes.<br />
<br />
Üri kopsa oguş alkışur, yağı kelse imrem tepreşür<br />
Gürültü kopsa hısım, akraba koşuşur, düşman gelse halk debreşir, yer yerinden oynar.<br />
<br />
Yablak tıllıg beğden kerü yalñus tul yeğ<br />
Kötü dilli beyden yalnız dul kadın yeğdir.<br />
<br />
Yagıñ erse kerek yundakı tegir<br />
Düşmanın hücum edip gitse bile atının fışkısı kalır.<br />
<br />
Yağını aşaklasa başka çıkar<br />
Düşman küçümsenirse başa çıkar.<br />
<br />
Yakadaki yalga gali eligdeki ıçgınur<br />
Yakandakini yalarken elindeki gider.<br />
<br />
Yalksa yeme yağ eyğü, köyse yeme kün eyğü<br />
Bıksa bile yağ iyi, yaksa bile gün iyidir.<br />
<br />
Yalñuk meñgü tirilmez, sınka kirüb kirü yanmas<br />
Kişi ebediyen diri kalmaz, mezara giren geri dönmez.<br />
<br />
Yalñuk oglı munsuz bolmas<br />
Kişi oğlu dertsiz olmaz.<br />
<br />
Yalñuk oglı yokayur eyğü atı kalır<br />
Kişi oğlu yok olur, ölür, iyi ise adı kalır.<br />
<br />
Yalñuk ürülmüş kap ol, ağzı yazlıp alkınur<br />
Kişi şişirilmiş tulum gibidir, ağzı açılınca söner.<br />
<br />
Yalñus kaz ötmes<br />
Yalnız kaz ötmez.<br />
<br />
Yarın bulgansa el bulganır<br />
Kürek kemiği karmaşık olursa, yurt da karışır.<br />
<br />
Yaş ot köymes, yalapar ölmes<br />
Yaş ot yanmaz, elçi ölmez, öldürülmez.<br />
<br />
Yatnıñ yaglıg tiküsinden, öznüñ kanlıg yuyruk yeğ<br />
Elin yağlı lokmasından, kendinin kanlı yumruğu yeğdir.<br />
<br />
Yayag atı çaruk, küçi azuk<br />
Yayanın atı çarık, gücü azıkdır.<br />
<br />
Yazıda böri ulısa ebde it bağrı tartışur<br />
Düzlükde kurt ulusa, evde itin bağrı sızlar.<br />
<br />
Yazıdaki süblin eyergeli, ebdeki takagu uçgınma<br />
Düzlükdeki sülünü ararken, evdeki tavuğu kaçırma.<br />
<br />
Yazın katıglansa kışın sebnür.<br />
Yazın katık yapan, kışın sevinir.<br />
<br />
Yazmas atım bolmas, yañılmas bilge bolmas<br />
Şaşmaz ok olmaz, yanılmadık bilgin olmaz.<br />
<br />
Yazmas atım yağmur, yañılmas bilge yañku<br />
Şaşmaz ok yağmur, yanılmaz bilgin yankıdır.<br />
<br />
Yer basrukı tag, budun basrukı beğ<br />
Yerin baskısı dağ, milletin baskısı beğdir.<br />
<br />
Yeti başlıg yil büke<br />
Yedi başlı ejderha.<br />
<br />
Yıgaç uçuña yel tegir, körklüg kişiğe söz kelir<br />
Ağaç ucuna yel deyer, değerli kişiye söz gelir.<br />
<br />
Yılan kendü eğrisin bilmes, tebi boynın eğri ter<br />
Yılan kendi eğriliğini bilmez, deveye boynun eğri der.<br />
<br />
Yılan yarpuzdın kaçar, kanca barsa yarpuz utru kelür.<br />
Yılan, yılan sıçanından kaçar, nereye kaçsa yılan sıçanı karşısına dikilir, gelir.<br />
<br />
Yıparlıg kesürgüdin yıpar kitse yiyi kalır<br />
Amber kabından amber gitse de koşusu kalır.<br />
<br />
Yırak yer sabin arkış keldürür<br />
Uzak yerin haberini kervan getirir.<br />
<br />
Yitükliğ anası koyun açar<br />
Kaybetdiği nesneyi anasının koynunda arar.<br />
<br />
Yogurkanda artuk ayak kösülse üşiyür<br />
Ayak yorgandan dışarıya uzatılırsa üşür.<br />
<br />
Yunt başın yularlab keñeldi<br />
At başını dâimâ yularlayıp tedbîr al.<br />
<br />
Yunt kazısı yağ<br />
Yağın iyisi atın karnından çıkan yağdır.<br />
<br />
Yurt kiçük bolsa angut bedük ur<br />
Delik küçük olsa da tapayı yamayı büyük vur.<br />
<br />
Yüpüşlüğ kelin keyeküni yapaş bulur<br />
Yüz görümlülüğü çok olan gelin, güveyiyi yavaş, yumuşak bulur.<br />
<br />
Yüzge körme erdem tile<br />
Kişide yüz güzelliği değil fazilet ara, dile.</div>
