Yazı: Caroline Alexander Fotoğraflar: Vincent J. Musi
Fizik kurallarını hiçe sayan Reinhold Messner, en yüksek zirvelere tırmanırken kişisel sınırlarının da ötesine geçiyor.
İtalya'nın kuzeyinde, 16. yüzyıldan kalma kalenin surlarının ötesinde Dolomitler'in zirveleri akşamüstü güneşiyle alev alev yanıyor. Surların içinde ise dünyanın en büyük dağcısı Reinhold Messner bir dağ inşa ediyor. Tozlu avluda ustalıkla kullandığı ekskavatör ileri geri hareket ediyor, kaya parçalarını kaldırıp ustalıkla inşa edilen bir piramidin –çalışmanın sonunda ortaya çıkan küçük bir dağın– üzerine bırakıyor.
Ekskavatör havayı altın renginde toza bularken Reinhold, "Bu kutsal Kailas Dağı," diyor. Manzaranın keyfine varıyor; sadece Tibet'in en kutsal dağının küçük ölçekli bir maketinin kendi denetiminde şekillenmesini değil, sanıyorum ki üstlendiği işin gümbürtüsünün, kargaşasının, tozu toprağının ve imkânsızlığının da tadını çıkarıyor. Hayal ve esin dolu Kailas enstalasyonu, "İnsanla Dağ Buluştuğunda" temasını işleyen, Messner Dağ Müzeleri'nin sonuncusunu dolduracak çok sayıdaki parçadan sadece biri.
Reinhold Messner, olağanüstü yaşamının Altıncı Sahne olarak tanımladığı aşamasına uzun süre önce girmiş. Yeryüzünün seçkin kaya tırmanışçılarından biri olduğu Birinci Sahne'yi ya da dünyanın tartışmasız en iyi yüksek irtifa dağcısı olduğu İkinci Sahne'yi ardında bırakarak her zaman ileriye bakmış.
Bugün 62 yaşında ve son 30 yıldır tanıtımlar için çekilen sayısız fotoğraf sayesinde kim olduğunu anında çıkarmak mümkün. Kaslı, formda ve atletik; aslan yelesini andıran ve gençliğindekinden daha uzun olan saçlarına ak düşmüş. Yüz hatları iki ifade arasında gidip geliyor: Biri, kalın kaşları ile birbirine karışan saçı ve sakalıyla birleşince ona Zeus'unkini andıran otoriter bir hava veren sert ifade. Dağını inşa ederken de yüzünde bu ifade var. Diğeri ise bembeyaz dişlerini ortaya çıkaran, kendine özgü gülümsemesi. Bu, dost veya düşman ayırt etmeksizin herkese gösterdiği, timsahınkine benzer bir gülümseme.
Messner Müzesi'nin açılış gecesini gözünün önüne getirdiğinde yüzünde yine o timsah gülümsemesi var: Gecenin sessizliği kale surlarının içinde, volkanik bir püskürmeyi andıran şiddetli bir patlamayla bozulacak.
Yine keyifle, "Bol alev ve duman olmalı," diyor. "Gece olmalı ki tüm Bolzano görebilmeli." Hayalinde canlandırdığı –izleyenlere feci bir patlama olarak görünecek– havai fişek gösterisinin keyfini çıkarmak için duraksıyor. "O zaman tüm dostlarım ‘Yazık oldu,' düşmanlarım ise ‘Harika, nihayet, sonunda!' diyecekler."
Solo Tırmanış
Fotoğraf : Reinhold Messner Arşivi
Messner, "Everest'te yaşamının en güzel anlarını yaşadığını söyleyen varsa, yalan söylüyordur," diyor. "Berbat bir yer." Öyleyse buraya ulaşmak için her şeyi riske atmak niye? " Ölüm olasılığı yoksa," diyor, "macera da olmaz."
Daha Büyük Kayıp
Fotoğraf : Vincent J. Musi
Doktorlar 1970'te, Messner'in Himalayalar'ın Nanga Parbat zirvesinden dönüşünden kısa süre sonra, donmuş ayak parmaklarının yedisini kesti. Ama bu ekspedisyon onda çok daha derin bir iz bıraktı: Erkek kardeşi Günther, inişte yaşamını yitirdi. Messner'in dağcılığa yaklaşımı, bu kaybın ardından daha profesyonel bir hal aldı. "Yaşamımın sınırlı olduğunu ve bunu yapmak zorunda olduğumu kesin olarak biliyordum," diyor. "Bu, hayatımın dönüm noktası."
Alp Kökenli
Fotoğraf : Reinhold Messner Arşivi
Kuzey İtalya'nın Almanca konuşulan Dolomit bölgesinde doğup büyüyen Reinhold (en sağda) bir aile portresinde sırtını duvara yaslamış halde oturuyor. On yaşına bastığında, yöredeki Geislerspitzen sıradağlarının belli başlı zirvelerine tırmanmaya başladı. Bu fotoğrafta onunla birlikte, üst sırada soldan sağa doğru, en büyük erkek kardeşi Helmut, hizmetçi "Seffe", erkek kardeşi Erich, kucağında bebek yaştaki erkek kardeşi Siegfried'i taşıyan annesi Maria ve ön sırada yere oturmuş kız kardeşi Waltraud ile erkek kardeşi Günther yer alıyor.
Mesleğe Atılma Töreni
Fotoğraf : Josef Messner, Reinhold Messner Arşivi
Reinhold (soldan ikinci) kardeşleriyle birlikte 1958’de Güney Tirol’de babasının öncülüğünde ilk kez zirve yaptığında beş yaşındaydı. Babası ısrarla, dağcı olarak yaşam sürmesinin imkânsız olduğunu anlattı. "Bizim ailede tek bir şansınız vardı," diyor Reinhold. "Kırmak, kırılmak veya babamdan daha güçlü olmak."
Tam Donanımlı
Fotoğraf : Mario Curnis, Reinhold Messner Arşivi
Bu fotoğrafta 1975'te Lhotse'de görülen Messner, "Tırmanırken öyle yoğunlaşırım ki birkaç metrelik duvardan başka hiçbir şey kalmaz," diyor. "Artık tehlike yoktur. Tehlike yok olur gider. Ama mutlak bir konsantrasyon gerekir."
Anılara Dönüş
Fotoğraf : Reinhold Messner Arşivi
Messner kardeşi Günther'in Nanga Parbat’ta ölmesinden yedi yıl sonra, oraya tekrar gitti ve ilk solo tırmanışını gerçekleştirdi.
Sıkıntılı İniş
Fotoğraf : Reinhold Messner Arşivi
Messner, ekibinin inişi sırasında bir kayanın altında, Avusturyalı bir alpinistin cansız bedenini buldu. İki yıl sonra Messner yeniden tırmanmak -ve bu dağcıyı gömmek- için geri döndü. " Çok zaman ve enerji harcadık ama gerekliydi."
Biraz Mola
Fotoğraf : Nena Holguín
Everest'e 1980'deki solo çıkışından sonra bitkin düşen Messner, tırmanış arkadaşı Nena Holguín'e şöyle demişti: "Eh, bir daha bunu yapmam; bir başka dağa böyle solo çıkışa asla kalkışmam artık -gücümün sınırına vardım."
Deveyle Geçiş
Fotoğraf : Reinhold Messner Arşivi
Çin'in Taklamakan Çölü'nü 1992'de deve kervanıyla aşmak, Messner için bir başka dayanıklılık sınavı oldu.
Son Veda
Fotoğraf : Stefan Nimmesgern, Starshot Fotofactory
Reinhold Messner 35 yıl aradan sonra Nanga Parbat'ta kardeşi Günther'in kalıntılarını bulunca, hemen orada yakarak küllerini dağa savurdu.
Kahramanca İşler
Fotoğraf : Reinhold Messner
Messner 1979'da Nepal'daki Ama Dablam'a talihsiz bir tırmanış girişiminde bulunan Sir Edmund'un oğlu Peter Hillary'yi ve diğer iki dağcıyı arkadaşı Oswald Oelz'le birlikte kurtarırken, olağanüstü hızını ve atikliğini bir kez daha sergiledi. "Bayağı hızlı tırmandık," diyor Oelz. "Asla gönüllü olarak tırmanmayacağımız bir yüzde, buz ve kaya çığlarından dolayı katışıksız bir adrenalin yolculuğu yaşadık." Messner 15 yılı biraz aşan bir zaman diliminde dünyanın 8000 metrelik 14 zirvesinin hepsini ilk kez tırmanmayı başararak, aynı sarsılmaz kararlılığı gösterdi.
İleriye Yöneliş
Fotoğraf : Vincent J. Musi
Önündeki yeni görev: Bolzano'daki (İtalya) bu müze gibi, bir Messner Dağ Müzeleri zinciri. "Tüm heyecanımı akıtabileceğim yeni bir şey bulduğum için çok şanslıyım."
Ayna Görüntüsü
Fotoğraf : Reinhold Messner
Messner tırmanış partneri Hans Kammerlander'in bu fotoğrafını, Nepal'daki Annapurna I'in daha önce tırmanılmamış ve Himalayalar'daki en zorlu güzergâhlardan biri olarak nam salmış Kuzeybatı Yüzü'ne 1985'teki tehlikeli çıkış sırasında dik bir buz yamacını aşarken çekmişti. "Rüzgârla savrulmadığını görebildim ve bu da içimi rahatlattı," diyor Messner. " Çıkmaya devam etmek için yeterli güce hâlâ sahip olduğunu bilmek bana da aynı gücü verdi. Onu bir aynada kendime bakıyormuş gibi gördüm."
İnsanın Dağla Buluşması
Fotoğraf : Vincent J. Musi
Şimdilerde Messner enerjisini beş bölümlü Messner Dağ Müzesi projesine harcıyor. En son bölüm bu yaz Messner'in Bolzano'daki (İtalya) Sigmundskron şatosunda açıldı. " İnsanın Dağla Buluşması" temasıyla tasarlanan müzede, dağcıların hatıra fotoğrafları, Everest Dağı'ndan alınmış parçalar, Budist heykeller, Messner'in 1970'te Nanga Parbat'ta ölen kardeşi Günther'in tırmanış çizmesi gibi tarihsel ve kültürel yadigârlar sergileniyor.
Fotoğrafçının Notları
Vincent J. Musi
En İyi
Reinhold Messner'in başarmış olduğu bütün işlerle ilgili bir dizi kitabı ve makaleyi okuduktan sonra, en iyi şey nihayet böyle olağanüstü bir isimle yüz yüze gelmekti. Bu gerçekten zevkli bir şeydi. Normalde, kaynaklarımı görüntülemeden önce onlarla bir ilişki kurmaya zaman ayırırım. Bu görevde böyle bir şeye gerek kalmadı; çünkü Messner çok cana yakın bir insandı ve bana çok sıcak davrandı.
En Kötü
Her görevin öncesinde biraz endişe yaşanır; ama bu defaki endişem özellikle yüksek oldu. Çok uzun süre bakılacak fotoğrafları çekmek için çok kısa zamanım vardı. Bu da güç bir işti.
En Tuhaf
Messner donma sonucunda bazı ayak parmaklarını kaybetmişti. Bir yüksek irtifa dağcısı olmasında haliyle kilit bir rol oynadığından, ayaklarını görüntülemek istiyordum. Böyle bir fotoğraf çekmek için insanlardan ayakkabılarını çıkarmalarını istemek pek alışılmış bir şey değildir. Ama girişimim sonuç verdi. O, ne yapmaya çalıştığımı anladı.
Bunları Biliyor muydunuz?
Eğlence amacıyla tırmanış yapan dağcılar 1991'de Reinhold Messner'in şato evi Schloss Juval'ın üzerindeki tepelerde bir erkeğin doğal yoldan mumyalanmış olan ve buzların yavaş yavaş çözülmesiyle açığa çıkan cesedine rastladılar. Bunu izleyen medya furyasında, mumyaya bulunduğu Ötztal Alpleri'nden hareketle "Ötzi" takma adı verildi. Ceset bozulmamış haldeydi. Dört bir yana saçılmış eşyaları arasında bir yay, sadak içinde çakmaktaşı uçlu tahta oklar, bir kama ve Avrupa'da sağlam halde bulunmuş en eski bakır ağızlı balta vardı.
Uzmanlar dokularından ve giysi liflerinden İÖ 3200 dolaylarından kaldığını belirledikleri Ötzi'yi incelerken, Alpler'de ilk insanların yaşamına ilişkin ayrıntıları öğrendiler. Sözgelimi, ottan örülmüş bir başlık ve içine saman döşenmiş ayakkabılar, ayrıca keçi, geyik ve ayı postları onu dondurucu yolculuğunda soğuktan korumuştu. Vücudunun çeşitli yerlerindeki çizgili dövmeler hâlâ bir muamma olarak duruyor. Ama en ilginç bulgu, ilk başta sanıldığı gibi, bir tipiye yakalanarak donma sonucunda ölmediğinin ortaya çıkması. Ötzi'nin göğsüne gömülmüş bir ok ucu ancak beş yıl önce röntgen filmleri sayesinde görüldü.
İtalya'nın Bolzano kentindeki Güney Tirol Arkeoloji Müzesi'nde ileri teknolojiyle korunan bir buz mağarasında görülmesi mümkün olan Ötzi hakkında ayrıntılı bilgiye www.archaeologiemuseum.it/index_ice.html adresi üzerinden ulaşabilirsiniz
-Nancie Majkowski
National Geographic Kasım 2006
